Rozmaryn lekarski (Rosmarinus officinalis ) - gatunek krzewu, należący do rodziny jasnotowatych (Lamiaceae Lindl.). Występuje w stanie dzikim w rejonie Morza Śródziemnego. U nas jest uprawiana jako roślina doniczkowa.
Sztuka kulinarna: roślina przyprawowa, używana głównie w kuchni hiszpańskiej, bałkańskiej, meksykańskiej do mięs, wędlin i sosów. Kwiaty dodaje się do sałatek, a kandyzowanymi ozdabia się potrawy. Łodyga może być używana jako szpikulec do szaszłyków - nadaje im niepowtarzalny zapach i smak.
Hiszpanie darzą go dużą czcią, gdyż według wierzeń dał schronienie Matce Boskiej w czasie ucieczki do Egiptu. Gdy powiesiła swój niebieski płaszcz na krzewie, białe dotychczas kwiaty zabarwiły się na niebiesko.
Dość rzadko stosuje się rozmaryn jako przyprawę samoistną, o wiele częściej jest on ważnym składnikiem mieszanek przyprawowych, zwłaszcza w kompozycjach z majerankiem i cząbrem. Smak i aromat rozmarynu dobrze harmonizuje z niektórymi potrawami mięsnymi (baranina, dziczyzna) i rybami. Stosowany jest również do aromatyzowania likierów, wódek żołądkowych oraz do aromatyzowania win ziołowo - miodowych, a nawet piwa. Rozmaryn poprawia smak zup jarzynowych, ciemnych sosów, smażonych ziemniaków i pizzy. Szczególnie dobrze komponuje się z czosnkiem i grzybami duszonymi w winie. Wchodzi w skład ziół prowansalskich, nadaje charakterystyczny zapach marynatom octowym i olejowym. Jako przyprawa popularny jest we Włoszech, Francji i Anglii.
Rozmaryn, poza walorami smakowymi, ma także właściwości lecznicze. Napar z suszonych liści rozmarynu zwiększa wydzielanie soku żołądkowego i pobudza apetyt, poprawia trawienie, ma właściwości moczopędne i żółciopędne, działa wzmacniająco, hamuje rozwój bakterii, podnosi sprawność fizyczną, pomaga przy zaburzeniach krążenia obwodowego.
Poza tym kąpiele z dodatkiem naparu rozmarynowego ujędrniają skórę, uspokajają, łagodzą bóle reumatyczne i poprawiają krążenie krwi.
Rozmaryn to moje ulubione zioło do ziemniaków. Wystarczy wrzucić gałązkę na patelnię, gdzie się smażą, aby nadać piękny aromat. Zresztą rozmaryn nadaje się do mięs i ryb. Jeśli nie wiecie, co zrobić z kurczakiem, wrzućcie do oliwy, w której ma być smażony kurczak, czosnek (całe ząbki) i rozmaryn. Po jakichś dwóch minutach, można zacząć smażyć kurczaka. Podobnie z rybą.
O mój rozmarynie , rozwijaj się
O mój rozmarynie rozwijaj się
Pójdę do dziewczyny , pójdę do jedynej
Zapytam się .
A jak mi odpowie : nie kocham cię ,
A jak mi odpowie nie kocham cię ,
Ułani werbują , strzelcy maszerują
Zaciągnę cię .
Dadzą mi buciki z ostrogami
Dadzą mi buciki z ostrogami
I siwy kabacik , i siwy kabacik
Z wyłogami .
Dadzą mi konika cisawego
Dadzą mi konika cisawego
I ostrą szabelkę , i ostrą szbalekę
Do boku mego .
Dadzą mi uniform popielaty
Dadzą mi uniform popielaty
Ażebym nie tęsknił , ażebym nie tęsknił
Do swej chaty
Dadzą mi manierkę z gorzałczyną
Dadzą mi manierkę z gorzałczyną
Ażebym nie tęsknił , ażebym nie tęsknił
Za dziewczyną .
A kiedy już wyjdę na wiarusa
A kiedy już wyjdę na wiarusa
Pójdę do dziewczyny , pójdę do jedynej
Po całusa .
A gdy mi odpowie-nie wydam się
A gdy mi odpowie- nie wydam się
Hej , tam kule świszczą i bagnety błyszczą ,
Poświęcę się.
Pójdziemy z okopów na bagnety ,
Pójdziemy z okopów na bagnety ,
Bagnet mnie ukłuje , śmierć mnie pocałuje ,
Ale nie ty.
A gdy mnie przyniosą z raną w boku ,
A gdy mnie przyniosą z raną w boku ,
Wtedy pożałujesz , wtedy pożałujesz
Z łezką w oku.
Za tę naszą ziemię skąpaną we krwi ,
Za tę naszą ziemię skąpaną we krwi ,
Za naszą niewolę , za nasze kajdany ,
Za wylane łzy.
